Stopa ref. NBP: 3,75% WIBOR 3M: 3,9% Na bieżącoBanki zaostrzyły kryteria kredytów mieszkaniowych. Co pokazuje ankieta NBP aktualizacja 17.11.2026
Aktualności

Banki zaostrzyły kryteria kredytów mieszkaniowych. Co pokazuje ankieta NBP

5 min czytania

Według ankiety NBP banki w III kwartale 2026 r. po raz pierwszy od siedmiu kwartałów zaostrzyły kryteria kredytów mieszkaniowych, a na IV kwartał spodziewają się dalszego spadku popytu. Wyjaśniamy, co się zmieniło, dlaczego marże mimo to spadały i jak zmiana w liczeniu dochodów może obniżyć dostępną kwotę kredytu.

kryteria kredytów mieszkaniowych NBP
Fot. rawpixel.com / Magnific

Banki zaostrzyły kryteria kredytów mieszkaniowych po raz pierwszy od siedmiu kwartałów. Tak wynika z ankiety, którą NBP opublikował 2 listopada 2026 r. Jednocześnie banki nadal obniżały marże, a na koniec roku spodziewają się dalszego spadku popytu na hipoteki. Sprawdziliśmy, co to oznacza dla osób, które właśnie składają wniosek.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • co dokładnie zmieniło się w polityce kredytowej banków w III kwartale 2026 r.,
  • dlaczego zaostrzenie kryteriów idzie w parze z niższymi marżami,
  • jak pogodzić dane NBP z rekordowym popytem w BIK,
  • o ile może spaść dostępna kwota kredytu, gdy bank przestaje liczyć część dochodu,
  • czego banki spodziewają się w IV kwartale.

Co pokazała ankieta NBP o kryteriach kredytów mieszkaniowych

Saldo zmian kryteriów kredytów mieszkaniowych w III kwartale 2026 r. wyniosło -39,1%, podczas gdy kwartał wcześniej było dodatnie (+4,4%). Ujemne saldo oznacza, że więcej banków (ważonych udziałem w rynku) zaostrzyło politykę, niż ją złagodziło. Ankietę przeprowadzono na początku października wśród 23 banków, które mają ok. 90% należności sektora. Dane pochodzą z publikacji „Sytuacja na rynku kredytowym" NBP, a salda za omówieniem finwire.pl z 2.11.2026.

Warto rozumieć, czym są te liczby. Saldo netto to nie procentowa zmiana liczby kredytów, tylko bilans odpowiedzi banków. Wynik -39% nie znaczy, że kredytów jest o 39% mniej. Znaczy, że wyraźna część rynku zaostrzyła wymagania.

Kredyty mieszkaniowe (saldo netto)II kw. 2026III kw. 2026Oczekiwania na IV kw. 2026
Kryteria udzielania+4,4%-39,1%ok. -2%
Popyt+52,8%-20,7%ok. -33%
Marża+20,9%+19,3%-

Źródło: NBP, ankieta do przewodniczących komitetów kredytowych, IV kw. 2026 (publikacja 2.11.2026), salda za finwire.pl i ceo.com.pl. Dodatnie saldo przy kryteriach i marży oznacza łagodzenie.

Kryteria ostrzejsze, a marże niższe. Jak to możliwe?

Banki jednocześnie ostrzej oceniały klientów i obniżały marże, bo to dwie różne rzeczy. Marża jest ceną kredytu dla klienta, który przejdzie ocenę. Kryteria decydują o tym, kto ją przejdzie i na jaką kwotę. Saldo dla marży w III kwartale nadal było dodatnie (+19,3%), więc konkurencja o dobrego klienta trwa.

Za zaostrzenie odpowiadały przede wszystkim „inne czynniki" (saldo ok. -53%). W omówieniach ankiety jako przykład podawana jest zmiana podejścia do uznawania dochodów, w tym świadczenia 800+. NBP zaznacza też, że część banków zaostrzenie wpisała w rubrykę „inne warunki", dlatego nie należy sumować tych wartości. Mniejsze znaczenie miały ryzyko gospodarcze i sytuacja kapitałowa banków. Konkurencja nadal działała w stronę łagodzenia.

Dla kredytobiorcy wniosek jest prosty: niska marża w reklamie nie gwarantuje, że bank pożyczy tyle samo co pół roku temu. Warto porównywać nie tylko ceny, ale też to, jak bank liczy dochód. Mechanizm opisujemy w tekście zdolność kredytowa - jak ją liczyć.

Ile może kosztować zmiana w liczeniu dochodu - wyliczenie

Jeśli bank przestaje wliczać do dochodu świadczenie 800+ na dwoje dzieci, dostępna kwota kredytu może spaść o ok. 90-110 tys. zł. To nasze wyliczenie na prostym modelu, nie reguła konkretnego banku.

Założenia: rodzina dostaje 1 600 zł miesięcznie z 800+, a bank dopuszcza ratę do ok. 40% dochodu netto. Bez tej kwoty maksymalna rata spada o 640 zł (40% z 1 600 zł). Kwotę kredytu liczymy dla 30 lat i oprocentowania 5,74% (WIBOR 3M 3,89% z 13.11.2026, GPW Benchmark, plus marża 1,85%). Ponieważ banki sprawdzają zdolność także przy wyższym oprocentowaniu, dodajemy wariant z buforem 2 pkt proc.

WariantRata niższa oKredyt niższy o (5,74%)Kredyt niższy o (7,74%, z buforem)
Jedno dziecko (800 zł)320 złok. 54,9 tys. złok. 44,7 tys. zł
Dwoje dzieci (1 600 zł)640 złok. 109,8 tys. złok. 89,4 tys. zł

Przy średniej kwocie wnioskowanego kredytu mieszkaniowego 524,5 tys. zł (BIK, październik 2026) to różnica rzędu 17-21%. Dla części rodzin oznacza to mniejsze mieszkanie, większy wkład własny albo dłuższy okres kredytowania. Dlatego przed złożeniem wniosku dobrze zapytać doradcę lub bank wprost, które dochody zostaną uwzględnione. Pomocny może być też tekst jak poprawić zdolność kredytową.

Dane NBP a rekordowy popyt w BIK - sprzeczność?

Nie ma tu sprzeczności, bo obie statystyki mierzą co innego. Według BIK wartość zapytań o kredyty mieszkaniowe w październiku 2026 r. była o 14,9% wyższa niż rok wcześniej. Piszemy o tym w tekście popyt na kredyty mieszkaniowe w październiku 2026. Ankieta NBP pokazuje zaś, jak banki oceniają zmianę popytu w porównaniu z poprzednim kwartałem.

Drugi kwartał był bardzo mocny (saldo popytu +52,8%), więc w trzecim banki odnotowały ochłodzenie. Jako jeden z powodów spadku wskazały alternatywne źródła finansowania (saldo ok. -31%), głównie kredyty w innych bankach. Rynek jest więc nadal duży w ujęciu rok do roku, ale z kwartału na kwartał przestał przyspieszać.

Czego banki spodziewają się w IV kwartale 2026

Na IV kwartał banki zapowiadają kryteria zbliżone do obecnych (saldo ok. -2%) i dalszy spadek popytu (saldo ok. -33%). Nie zapowiadają więc kolejnej fali zaostrzeń, ale też nie luzowania. Inaczej jest przy kredytach dla firm, gdzie banki spodziewają się dalszego łagodzenia i wzrostu popytu, oraz przy kredytach konsumpcyjnych, gdzie mimo zaostrzenia kryteriów (saldo -64,9% w III kwartale) oczekują większego popytu.

Na raty kredytów już spłacanych ankieta nie ma bezpośredniego wpływu. Te zależą od wskaźnika i stóp procentowych. Na 13 listopada 2026 r. WIBOR 3M wynosił 3,89%, a od 1 stycznia 2027 r. nowe kredyty zmienne mają być oparte na wskaźniku POLSTR. Stopy RPP pozostały bez zmian na listopadowym posiedzeniu, o czym piszemy w tekście RPP w listopadzie 2026 - stopy bez zmian.

Co to oznacza dla osoby, która chce wziąć kredyt

  • Sprawdź zdolność w kilku bankach. Zaostrzenie nie było jednakowe w całym sektorze, a różnice w liczeniu dochodów mogą dawać kilkadziesiąt tysięcy złotych różnicy w kwocie.
  • Zapytaj, które dochody bank uwzględni. Dotyczy to zwłaszcza świadczeń, premii, umów cywilnoprawnych i dochodów z zagranicy.
  • Policz ratę z zapasem. W kalkulatorze kredytu hipotecznego sprawdź ratę także przy oprocentowaniu wyższym o 2 pkt proc.
  • Nie zwlekaj z wnioskiem tylko z powodu ankiety. Banki na IV kwartał nie zapowiadają dalszego zaostrzenia, a marże wciąż spadały.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest indywidualną poradą finansową.

FAQ - kryteria kredytów mieszkaniowych

Czy banki zaostrzyły kryteria kredytów mieszkaniowych w 2026 r.?

Tak. Według ankiety NBP opublikowanej 2.11.2026 saldo kryteriów w III kwartale wyniosło -39,1%. To pierwsze zaostrzenie od siedmiu kwartałów.

Czy marże kredytów hipotecznych rosną?

Według tej samej ankiety nie. Saldo dla marży w III kwartale wyniosło +19,3%, co oznacza, że banki nadal je obniżały.

Czy 800+ liczy się do zdolności kredytowej?

To zależy od banku. W omówieniach ankiety NBP zmiana podejścia do takich dochodów jest podawana jako przykład zaostrzenia. Przed wnioskiem warto zapytać o to bank wprost.

Czy w IV kwartale 2026 r. będzie trudniej o kredyt?

Banki zapowiadają kryteria zbliżone do obecnych (saldo ok. -2%) i dalszy spadek popytu. Nie wynika z tego kolejna duża fala zaostrzeń.

Dlaczego BIK pokazuje wzrost popytu, a NBP spadek?

BIK porównuje wartość zapytań rok do roku (październik 2026: +14,9%). NBP pyta banki o zmianę popytu w porównaniu z poprzednim, bardzo mocnym kwartałem.

Przeczytaj też:

Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą finansową ani prawną. Warunki kredytów zmieniają się - przed decyzją sprawdź aktualną ofertę banku i umowę.

Temat: Aktualności

Czytaj dalej

Polecamy