Masz 30 tys. zł wolnych pieniędzy i kredyt hipoteczny. Możesz je wpłacić na lokatę, zostawić na koncie oszczędnościowym albo nadpłacić kredyt. Przy stopie referencyjnej NBP na poziomie 3,75 proc., którą Rada Polityki Pieniężnej zostawiła bez zmian na listopadowym posiedzeniu, ta decyzja ma wyraźną odpowiedź matematyczną. Tyle że matematyka to tylko połowa sprawy, bo nadpłaconych pieniędzy bank Ci nie odda.
Liczymy, ile zarobisz na każdym z rozwiązań w ciągu roku i trzech lat, po podatku Belki, i podpowiadamy, jak podzielić pieniądze, żeby nie przepłacić odsetek i nie zostać bez rezerwy.
Ile dają dziś lokaty i konta
Oprocentowanie depozytów w listopadzie 2026 r. bardzo się różni w zależności od warunków:
- Standardowe konto oszczędnościowe bez promocji: często ok. 2 proc. w skali roku, a bywa niżej.
- Lokaty roczne bez dodatkowych warunków (bez wymogu nowych środków czy konta osobistego): najlepsze oferty w okolicach 4,2-4,5 proc.
- Lokaty i konta promocyjne: 5-7 proc., ale zwykle tylko dla nowych klientów lub nowych środków, na 3-6 miesięcy i z limitem kwoty, nierzadko z wymogiem założenia konta, wpływów czy płatności kartą.
Średnia robi się przez to dużo niższa od nagłówków. Według danych NBP przytaczanych w rankingach lokat w sierpniu 2026 r. przeciętna nowo założona lokata była oprocentowana poniżej 3 proc.
Od odsetek bank pobiera 19 proc. podatku od dochodów kapitałowych, nazywanego podatkiem Belki. Lokata na 4,3 proc. daje więc na rękę ok. 3,48 proc. Przy inflacji, która w październiku według szybkiego szacunku GUS wyniosła 3,5 proc., realny zysk jest bliski zera.
Ile „daje” nadpłata kredytu
Nadpłata działa jak lokata oprocentowana na poziomie Twojego kredytu, od której nie płaci się podatku. Jeśli Twój kredyt ma oprocentowanie zmienne oparte na WIBOR 3M (na początku listopada ok. 3,9 proc.) i marżę 2 pkt proc., to każda nadpłacona złotówka „zarabia” ok. 5,9 proc. rocznie w postaci odsetek, których nie zapłacisz.
Żeby lokata dała tyle samo na rękę, musiałaby być oprocentowana na ok. 7,3 proc. brutto, i to przez cały rok, bez limitów kwoty. Takich ofert na rynku nie ma.
Wyliczenie: 30 tys. zł przez rok
Założenia: kredyt hipoteczny ze zmiennym oprocentowaniem 5,9 proc., do spłaty zostało 450 000 zł i 22 lata (264 raty równe po 3 047 zł). Masz 30 000 zł. Lokata roczna bez warunków: 4,3 proc. Lokata promocyjna: 6,1 proc. przez 6 miesięcy, potem 4,2 proc. przez kolejne 6 miesięcy. Konto oszczędnościowe bez promocji: 2 proc. Oprocentowanie kredytu i depozytów stałe przez cały rok.
| Co robisz z 30 000 zł | Zysk po roku (na rękę) | Dostęp do pieniędzy |
|---|---|---|
| Konto oszczędnościowe 2% | 486 zł | w każdej chwili |
| Lokata roczna 4,3% | 1 045 zł | zerwanie zwykle oznacza utratę odsetek |
| Lokata promocyjna (6,1% przez 6 mies., potem 4,2%) | 1 251 zł | jak wyżej, plus warunki promocji |
| Nadpłata kredytu ze skróceniem okresu | 1 819 zł mniej odsetek | brak, pieniądze nie wracają |
| Nadpłata kredytu z obniżeniem raty | 1 752 zł mniej odsetek | brak, ale rata spada o 203 zł |
W pierwszym roku różnica między nadpłatą a dobrą lokatą to ok. 600-800 zł. Nie jest to majątek. Prawdziwy efekt nadpłaty widać dopiero w długim okresie, bo mniejszy kapitał oznacza mniej odsetek w każdym kolejnym miesiącu, aż do końca kredytu.
Trzy lata i cały okres kredytu
Przez trzy lata nadpłata 30 tys. zł ze skróceniem okresu zmniejszy odsetki o ok. 5 800 zł. Lokata trzyletnia na 4,5 proc. (takie oferty bez dodatkowych warunków też są dostępne) da w tym czasie ok. 3 280 zł po podatku.
W całym okresie kredytu różnica jest już znaczna:
- skrócenie okresu: kredyt skończy się o ok. 33 miesiące wcześniej, a łączna oszczędność na odsetkach wyniesie ok. 71 tys. zł;
- obniżenie raty: rata spadnie z 3 047 do 2 844 zł, a oszczędność na odsetkach wyniesie ok. 23,6 tys. zł.
Ciekawostka: obniżka raty o ok. 203 zł nie zależy od tego, czy masz do spłaty 300, 450 czy 600 tys. zł. Przy tym samym oprocentowaniu i pozostałym okresie 30 tys. zł nadpłaty zawsze zmniejsza ratę o tę samą kwotę. Szczegółowe porównanie obu wariantów nadpłaty, również przy wpłatach co miesiąc, znajdziesz w tekście nadpłata kredytu: skrócić okres czy obniżyć ratę.
Płynność: dlaczego wyższy zysk to nie wszystko
Lokatę zerwiesz w jeden dzień i stracisz najwyżej odsetki. Nadpłaty nie cofniesz. Jeśli pół roku później stracisz pracę albo trzeba będzie wymienić samochód, bank nie odda Ci nadpłaconych pieniędzy, a rata dalej będzie do zapłaty. Wtedy zostaje kredyt gotówkowy, oprocentowany zwykle znacznie wyżej niż hipoteka.
Dlatego kolejność jest stała:
- Najpierw rezerwa na 3-6 miesięcy wydatków, łącznie z ratą kredytu. Jak ją zbudować, opisujemy w tekście poduszka bezpieczeństwa.
- Potem spłata droższych długów: kart kredytowych, pożyczek, zakupów na raty.
- Pieniądze potrzebne w ciągu 1-2 lat (wakacje, samochód, remont) trzymaj na koncie, lokacie lub w krótkich obligacjach.
- Dopiero nadwyżkę ponad to przeznacz na nadpłatę.
Rezerwa to pieniądze, których nie nadpłacasz, nawet jeśli matematyka podpowiada inaczej. Para z ratą 3 047 zł, której łączne wydatki razem z ratą wynoszą 6-7 tys. zł miesięcznie, powinna mieć w odwodzie co najmniej 20-40 tys. zł. Dopiero to, co zostaje ponad tę kwotę, jest „wolne” w sensie tego tekstu.
Kiedy lokata może wygrać
- Masz kredyt z niską stałą stopą. Jeśli oprocentowanie jest zablokowane na poziomie niższym niż lokata po podatku, w okresie obowiązywania stałej stopy bardziej opłaca się trzymać pieniądze na depozycie.
- Bank pobierze rekompensatę. Przy oprocentowaniu zmiennym bank może pobrać opłatę za nadpłatę tylko w pierwszych 36 miesiącach umowy (najwyżej 3 proc. nadpłacanej kwoty). Przy stopie okresowo stałej rekompensata może obowiązywać przez cały okres stałej stopy. Sprawdź umowę przed przelewem.
- Planujesz większy wydatek albo zmianę mieszkania w ciągu roku-dwóch. Wtedy pieniądze i tak będą potrzebne.
- Stopy wyraźnie spadną. Przy niższym oprocentowaniu kredytu nadpłata „zarabia” mniej. Gdyby kredyt kosztował 5,4 proc., 30 tys. zł nadpłaty oszczędzałoby w pierwszym roku ok. 1 620 zł. Tyle że wtedy spadłoby też oprocentowanie lokat. Prognozy dla stóp opisujemy w tekście o listopadowej decyzji RPP.
Jest też sytuacja, w której nadpłata daje więcej, niż pokazują wyliczenia. Jeśli kupowałeś mieszkanie z wkładem poniżej 20 proc., bank często podnosi marżę, dopóki saldo kredytu nie spadnie do 80 proc. wartości nieruchomości. Nadpłata, która przybliży Cię do tego progu, obniży oprocentowanie całego kredytu.
Rozwiązanie pośrednie
Nie trzeba wybierać „wszystko albo nic”. W praktyce sprawdzają się dwa podejścia:
- Podział kwoty. Część, która uzupełnia rezerwę do bezpiecznego poziomu, idzie na konto lub lokatę. Reszta na nadpłatę.
- Nadpłata z obniżeniem raty. Rata spada o ok. 203 zł, a różnicę możesz co miesiąc dopłacać dobrowolnie. Efekt jest prawie taki jak przy skróceniu okresu, ale w trudniejszym miesiącu po prostu płacisz niższą ratę.
Jeśli zamiast lokaty rozważasz obligacje skarbowe, porównanie ofert na ten miesiąc znajdziesz w tekście obligacje skarbowe w listopadzie 2026.
Najczęstsze pytania
Czy od oszczędności z nadpłaty płaci się podatek?
Nie. Mniejsze odsetki to nie dochód, więc nie ma od nich podatku. Właśnie dlatego nadpłata porównuje się z lokatą po odjęciu 19 proc. podatku Belki.
Jakie oprocentowanie lokaty opłaca się bardziej niż nadpłata?
Takie, które po podatku przewyższa oprocentowanie kredytu. Przy kredycie na 5,9 proc. lokata musiałaby dawać ok. 7,3 proc. brutto przez cały okres. Promocje na 6-7 proc. trwają zwykle kilka miesięcy i mają limity kwot.
Czy mogę nadpłacić kredyt bez opłat?
Przy oprocentowaniu zmiennym po 36 miesiącach od zawarcia umowy tak. Wcześniej bank może pobrać rekompensatę, jeśli przewiduje ją umowa. Przy stałej stopie zasady mogą być inne, więc zapytaj bank o koszt przed nadpłatą.
Lepiej nadpłacić teraz czy odkładać i nadpłacić raz w roku?
Matematycznie lepiej wcześniej, bo krócej płacisz odsetki od wyższego kapitału. Różnica przy kilkunastu tysiącach złotych to jednak najwyżej kilkaset złotych rocznie, więc jeśli zbieranie na lokacie daje Ci poczucie bezpieczeństwa, nie jest to duży błąd.
