Przez ponad dwie dekady rata kredytu hipotecznego w Polsce zależała od jednego skrótu: WIBOR. Teraz ten skrót odchodzi. Od jesieni 2026 r. największe banki udzielają nowych kredytów mieszkaniowych opartych na wskaźniku POLSTR, a od 1 stycznia 2027 r. nowe umowy nie powinny już w ogóle odwoływać się do WIBOR-u. Dla milionów osób spłacających kredyt rodzi to proste pytanie: co z moją ratą?
Krótka odpowiedź: na razie nic. Dłuższa wymaga wyjaśnienia, czym różnią się oba wskaźniki, co już jest przesądzone, a co wciąż jest na etapie projektów. Poniżej rozdzielamy jedno od drugiego.
Czym jest POLSTR i czym różni się od WIBOR-u
Oprocentowanie zmienne kredytu to suma dwóch elementów: wskaźnika referencyjnego i marży banku. Marża jest stała przez całą umowę, wskaźnik się zmienia. To on sprawia, że rata rośnie, gdy RPP podnosi stopy, i spada, gdy je obniża.
WIBOR to wskaźnik terminowy. WIBOR 3M czy 6M pokazuje, ile kosztuje pieniądz pożyczany na 3 lub 6 miesięcy, i uwzględnia oczekiwania rynku co do przyszłych stóp procentowych. Patrzy więc w przód.
POLSTR (Polish Short Term Rate) to wskaźnik jednodniowy, oparty na rzeczywistych transakcjach depozytowych typu overnight z danego dnia roboczego. Administratorem obu wskaźników jest GPW Benchmark, a POLSTR jest publikowany od czerwca 2025 r. Do kredytów banki stosują jego odmianę POLSTR 1M Stopa Składana: to indeks, który składa dzienne stawki z ostatniego miesiąca w jedną wartość. Patrzy więc wstecz, bo odzwierciedla zmiany stóp, które już nastąpiły.
| WIBOR 3M / 6M | POLSTR 1M Stopa Składana | |
|---|---|---|
| Na czym się opiera | stawki dla pożyczek na 3 lub 6 miesięcy | faktyczne transakcje jednodniowe, złożone za miesiąc |
| Kierunek | uwzględnia oczekiwania co do przyszłych stóp | odzwierciedla stawki z minionego okresu |
| Reakcja na decyzje RPP | często wyprzedza decyzję | pojawia się po decyzji, z opóźnieniem |
| Poziom | zwykle wyższy | zwykle niższy, bliższy stopie referencyjnej NBP |
Przykład z 7 maja 2026 r.: POLSTR 1M Stopa Składana wynosił 3,45 proc., a WIBOR 3M 3,84 proc. Na początku listopada 2026 r. WIBOR 3M kształtował się w okolicach 3,9 proc., przy stopie referencyjnej NBP 3,75 proc. (stan na początek listopada 2026 r.).
Niższy wskaźnik nie znaczy tańszy kredyt
Skoro POLSTR jest zwykle niższy, czy nowe kredyty są tańsze? Niekoniecznie. Bank zarabia na marży i wycenia ją tak, żeby cały kredyt był dla niego opłacalny. Jeśli wskaźnik jest niższy, marża może być wyższa. Liczy się suma, czyli oprocentowanie nominalne, a jeszcze lepiej RRSO (rzeczywista roczna stopa oprocentowania), która obejmuje także prowizję i obowiązkowe ubezpieczenia. Szerzej opisujemy to w tekście co składa się na koszt kredytu hipotecznego.
Porównując oferty, zestawiaj ze sobą oprocentowanie całkowite i RRSO, a nie sam wskaźnik czy samą marżę.
Harmonogram: co już jest przesądzone
W maju 2026 r. GPW Benchmark podjął decyzję o zaprzestaniu opracowywania WIBOR-u w trybie uporządkowanej likwidacji. Najważniejsze daty:
- 1 października 2026 r. - zniknął WIBOR O/N (jednodniowy).
- 3 września i 1 października 2026 r. - odpowiednio PKO BP i Pekao zaczęły udzielać nowych kredytów hipotecznych opartych na POLSTR 1M Stopa Składana. Kolejne banki przygotowują podobne oferty.
- 21 grudnia 2026 r. - ostatni dzień publikacji WIBOR 1Y (od 22 grudnia nie będzie wyznaczany).
- 31 grudnia 2026 r. - zgodnie z oczekiwaniem KNF instytucje nadzorowane przestają zawierać nowe umowy oparte na WIBOR-ze. Od 1 stycznia 2027 r. WIBOR ma służyć wyłącznie obsłudze umów zawartych wcześniej.
- 31 grudnia 2036 r. - ostatni dzień publikacji WIBOR 1M, 3M i 6M. Od 1 stycznia 2037 r. nie będą już opracowywane.
Z tego harmonogramu wynika rzecz najważniejsza dla obecnych kredytobiorców: WIBOR 3M i 6M, na których opiera się większość umów, będą publikowane jeszcze przez ponad dziesięć lat. Wiele kredytów zdąży się w tym czasie spłacić albo zostanie zrefinansowanych.
Masz kredyt z WIBOR-em: co się zmieni
Istniejące umowy nie przechodzą automatycznie na POLSTR. Twoja rata nadal będzie liczona od WIBOR-u wskazanego w umowie, dopóki ten wskaźnik jest publikowany albo dopóki sam nie zgodzisz się na zmianę.
Zmiana może przyjść na trzy sposoby:
- Aneks zaproponowany przez bank. Bank może przysłać propozycję przejścia na POLSTR albo na oprocentowanie stałe. Przyjęcie jest dobrowolne.
- Refinansowanie. Przeniesienie kredytu do innego banku oznacza nową umowę, a od 2027 r. nowe umowy będą oparte na POLSTR albo na stałej stopie.
- Zamiana z mocy prawa. To scenariusz na wypadek, gdyby wskaźnik przestał być publikowany, a umowa nie zawierała skutecznej klauzuli zastępczej. Wtedy zamiennik wskazuje minister finansów w rozporządzeniu.
Co przewiduje projekt ustawy
W czerwcu 2026 r. Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt ustawy o rozwoju rynku finansowego, który ma uporządkować przejście z WIBOR-u na nowe wskaźniki. Według projektu:
- od 1 stycznia 2027 r. nowe kredyty hipoteczne mają być oparte wyłącznie na POLSTR (lub jego wersji składanej) albo na stałej stopie,
- bank będzie musiał zaproponować klientom z kredytami opartymi na WIBOR-ze zmianę sposobu oprocentowania w ciągu 9 miesięcy od tzw. zdarzenia regulacyjnego,
- w tej propozycji bank nie może podnieść marży,
- propozycja ma uwzględniać spread korygujący, czyli stały dodatek wyrównujący różnicę między starym a nowym wskaźnikiem,
- przyjęcie oferty nie jest obowiązkowe - kto jej nie przyjmie, nadal spłaca kredyt według WIBOR-u.
Na początku listopada 2026 r. to wciąż projekt. Szczegóły, w tym sposób wyliczania spreadu korygującego, mogą się zmienić w toku prac legislacyjnych. Jeśli ktoś przekonuje Cię, że „ustawa każe” podpisać aneks albo że musisz zdecydować w kilka dni, poproś o podstawę prawną na piśmie.
Spread korygujący: dlaczego rata nie spadnie „za darmo”
Wielu kredytobiorców liczy, że skoro POLSTR jest niższy, to po zmianie wskaźnika rata spadnie. Tak to nie zadziała. Założeniem reformy jest neutralność ekonomiczna: nikt nie powinien na zmianie ani zyskać, ani stracić. Dlatego do nowego wskaźnika dodaje się spread korygujący, który może być dodatni, zerowy, a teoretycznie nawet ujemny.
Zostało Ci 400 000 zł kredytu do spłaty przez 20 lat w ratach równych. Oprocentowanie: WIBOR 3M 3,9 proc. + marża 2,0 proc. = 5,9 proc. Rata wynosi 2 843 zł. Gdyby bank zamienił WIBOR na wskaźnik niższy o 0,4 pkt proc. bez żadnej korekty, oprocentowanie spadłoby do 5,5 proc., a rata do 2 752 zł, czyli o 91 zł. Spread korygujący w wysokości 0,4 pkt proc. przywraca oprocentowanie do 5,9 proc. i ratę do 2 843 zł. Różnica 0,4 pkt proc. jest tu założeniem ilustracyjnym, a nie oficjalną wartością spreadu.
Co więc się realnie zmienia? Przede wszystkim to, jak rata reaguje na decyzje RPP. Przy WIBOR-ze część zmian była „wbudowana” we wskaźnik z wyprzedzeniem. Przy POLSTR zmiany pojawiają się po fakcie. W okresie obniżek stóp WIBOR zwykle spada szybciej, przy podwyżkach rośnie szybciej. Jak często będzie aktualizowane oprocentowanie przy POLSTR 1M, wynika z konkretnej umowy, więc przed podpisaniem sprawdź to w formularzu informacyjnym.
Bierzesz nowy kredyt: na co zwrócić uwagę
Jeśli podpisujesz umowę teraz albo w 2027 r., wybór sprowadza się do dwóch opcji: zmienna stopa oparta na POLSTR albo stała stopa na kilka lat. Na co patrzeć:
- RRSO i oprocentowanie całkowite, a nie sama marża.
- Częstotliwość zmiany oprocentowania i dzień, z którego bank bierze wartość wskaźnika.
- Zasady przejścia ze stałej na zmienną po okresie stałej stopy, bo tam pojawi się POLSTR.
- Bufor zdolności. Bank liczy zdolność z zapasem na wzrost stóp, więc maksymalna kwota kredytu może się różnić w zależności od wybranego oprocentowania. Jak to działa, wyjaśniamy w tekście o tym, jak bank liczy zdolność kredytową.
Porównanie stałej i zmiennej stopy na konkretnych liczbach znajdziesz w tekście stała czy zmienna stopa procentowa.
Co możesz zrobić już teraz
- Sprawdź umowę. Znajdź zapis o wskaźniku referencyjnym i sprawdź, czy umowa, regulamin albo późniejsze aneksy zawierają klauzulę na wypadek jego zmiany lub likwidacji.
- Nie podpisuj aneksu w ciemno. Gdy bank przyśle propozycję, porównaj: obecne oprocentowanie, nowe oprocentowanie (wskaźnik + spread + marża), sposób zmian w czasie. Zapytaj o symulację raty.
- Rozważ stałą stopę, jeśli bank ją zaproponuje. To decyzja o tym, kto ponosi ryzyko stóp procentowych przez kolejne lata, a nie tylko o wysokości dzisiejszej raty.
- Pamiętaj o nadpłatach. Zmiana wskaźnika nie wpływa na prawo do nadpłaty. Po trzech latach od zawarcia umowy z oprocentowaniem zmiennym bank nie może pobrać za nią prowizji. Wyliczenia znajdziesz w tekście nadpłata kredytu: skrócić okres czy obniżyć ratę.
Najczęstsze pytania
Czy mój kredyt automatycznie przejdzie z WIBOR na POLSTR?
Nie. Istniejące umowy pozostają przy WIBOR-ze, dopóki nie podpiszesz aneksu albo dopóki wskaźnik nie zostanie zastąpiony z mocy prawa. WIBOR 3M i 6M mają być publikowane do 31 grudnia 2036 r.
Czy rata spadnie po przejściu na POLSTR?
Nie powinna się zmienić w momencie przejścia. Spread korygujący ma wyrównać różnicę między wskaźnikami. Później rata będzie zmieniać się w innym rytmie, bo POLSTR reaguje na decyzje RPP po fakcie.
Czy mogę odmówić podpisania aneksu?
Według projektu ustawy przedstawionego w 2026 r. przyjęcie oferty banku jest dobrowolne. Jeśli jej nie przyjmiesz, kredyt nadal opiera się na WIBOR-ze. Ostateczny kształt przepisów zależy od uchwalonej ustawy.
Od kiedy nie można zawierać umów z WIBOR-em?
KNF oczekuje, że instytucje nadzorowane przestaną zawierać nowe umowy oparte na WIBOR-ze z końcem 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. nowe kredyty hipoteczne będą oparte na POLSTR albo na stałej stopie.
Co to jest POLSTR 1M Stopa Składana?
To indeks, który łączy jednodniowe stawki POLSTR z okresu jednego miesiąca w jedną wartość. Właśnie na nim banki opierają nowe kredyty hipoteczne ze zmienną stopą.
